Kerjaya Azam Baki bermula pada 1984 apabila beliau menyertai Agensi Anti-Rasuah (ACA), pendahulu kepada MACC, sebagai pegawai Gred 29 (setara dengan pangkat Inspektor Polis). Beliau naik pangkat secara berperingkat, termasuk menjadi Ketua Pasukan Khas untuk kes-kes profil tinggi seperti kes Port Klang Free Zone (PKFZ) pada 2007, kes National Feedlot Corporation (NFC), dan pelbagai siasatan lain yang melibatkan rasuah korporat dan politik. Pada 2013, beliau dilantik sebagai Pengarah Bahagian Perisikan MACC, kemudian Timbalan Ketua Pesuruhjaya pada 2016, sebelum mengambil alih jawatan tertinggi pada 2020.
Latheefa Koya telah memegang jawatan sebagai Ketua Pesuruhjaya ke-5 Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM/MACC) dari Jun 2019 hingga Mac 2020, sehingga meletak jawatan secara tiba-tiba pada 6 Mac 2020.
Azam Baki, yang ketika itu adalah Timbalan Ketua Pesuruhjaya (Operasi), dilantik sebagai pengganti Latheefa pada 9 Mac 2020. Peralihan ini berlaku dalam tempoh perubahan politik Malaysia pasca "Sheraton Move" yang menggulingkan kerajaan Pakatan Harapan 1.0. Azam, sebagai pegawai kerjaya MACC sejak 1984, dianggap sebagai pilihan "selamat" oleh kerajaan PN kerana pengalamannya dalam siasatan dalaman, berbanding Latheefa yang dilihat sebagai lebih "reformis" dan berorientasikan hak asasi. Ada kritikan bahawa penggantian ini mungkin mempengaruhi kelanjutan siasatan kes-kes sensitif seperti 1MDB, di mana Latheefa lebih agresif dalam menyasar tokoh-tokoh berpengaruh.
Di bawah kepimpinan Azam Baki, MACC telah menjalankan pelbagai inisiatif seperti transformasi penguatkuasaan melalui teknologi dan perkongsian antarabangsa, serta siasatan kes-kes besar seperti 1MDB. Beliau juga aktif dalam organisasi antarabangsa seperti International Association of Anti-Corruption Authorities (IAACA), di mana beliau memegang jawatan Naib Presiden.
Azam Baki sering digambarkan sebagai individu yang politically savvy dan berpengalaman dalam siasatan kompleks. Beliau menerima gaji bulanan sekitar RM50,000, termasuk pencen, dan mempunyai simpanan daripada pencen awal (sekitar RM1.2 juta pada 2023). Namun, kerjayanya tidak luput daripada kontroversi, terutamanya berkaitan dengan pegangan saham dan dakwaan konflik kepentingan.
Hubungan dengan Victor Chin
Azam Baki didakwa mempunyai hubungan tidak langsung dengan ahli perniagaan Victor Chin Boon Long, yang digambarkan sebagai pemimpin sebuah "corporate mafia" atau kumpulan ahli perniagaan yang menggunakan agensi penguatkuasaan seperti MACC untuk mengambil alih syarikat-syarikat sasaran. Laporan Bloomberg pada Februari 2026 mendedahkan bahawa Chin dan sekutunya, termasuk kumpulan sekitar enam ahli perniagaan, didakwa bekerjasama dengan pegawai MACC untuk menyiasat dan memaksa pemilik syarikat menyerahkan kawalan. Chin menafikan dakwaan ini, menyatakan bahawa beliau tidak mengawal kumpulan itu dan hanya membuat aduan rasmi seperti orang biasa.
Hubungan utama adalah melalui Andy Lim, seorang rakan rapat Azam Baki yang pernah menjadi pegawai Suruhanjaya Sekuriti (SC). Pada 2021, Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) menyiasat Chin atas pengubahan wang haram melebihi RM500 juta melalui syarikat tersenarai. MACC terlibat dalam siasatan, dan penyelesaian dicapai tanpa pendakwaan, dengan sebahagian wang disita dikembalikan kepada Chin. Lim didakwa bertindak sebagai perantara, membantu Chin dalam rundingan dengan MACC. Sebagai balasan, Chin membantu Lim dalam pelaburan saham. Azam didakwa campur tangan dalam kes pistol Lim, di mana Lim didakwa mengacukan senjata api, tetapi kes itu diselesaikan tanpa tindakan lanjut.
Kumpulan Victor Chin didakwa mensasarkan syarikat seperti MMAG Holdings Berhad, yang pernah dikawal oleh individu berkaitan politik. Memo dalaman MACC sendiri menyebut Chin sebagai manipulator pegawai penguatkuasaan untuk pengambilalihan syarikat. Walau bagaimanapun, Azam dan MACC menafikan sebarang hubungan rasmi atau salah laku, dengan Azam menyatakan dakwaan itu berdasarkan maklumat tidak tepat.
Hubungan dengan Velocity Capital dan Kes-kes SPRM Lain
Kontroversi utama melibatkan pegangan saham Azam Baki dalam Velocity Capital Partner Berhad (sebuah syarikat perkhidmatan kewangan dan pemberi pinjaman wang). Menurut laporan Bloomberg, Azam memegang 17.7 juta saham (1.7% daripada modal berbayar syarikat) bernilai sekitar RM800,000 berdasarkan pemfailan tahunan syarikat kepada Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) pada Februari 2025. Ini didakwa melanggar Pekeliling Perkhidmatan Awam 1993, yang menghadkan pegangan saham pegawai awam kepada RM100,000 atau 5% modal syarikat, mana yang lebih rendah.
Azam mengakui membeli saham pada Januari 2025 dengan dana peribadi (daripada simpanan dan pencen), mendeklarasikannya melalui sistem HRMIS, dan mendapat kelulusan Ketua Setiausaha Negara (KSN). Beliau menjual saham pada Julai 2025 dengan kerugian lebih RM400,000, dan kini tidak memegang sebarang saham syarikat. Beliau menegaskan tiada keuntungan diperoleh dan tiada konflik kepentingan. Namun, kontroversi ini membawa kepada tuntutan resign, demonstrasi, dan siasatan kabinet khas. Azam memfailkan saman RM100 juta terhadap Bloomberg atas laporan itu.
Kes-kes SPRM lain di bawah Azam termasuk:
Kontroversi Saham 2021: Azam didakwa pegang 1.9 juta saham KBES Berhad (kini One Glove Group) bernilai RM334,587 pada 2016. Beliau kata adiknya menggunakan akaunnya, dan Suruhanjaya Sekuriti membersihkannya. Ini membawa kepada tuntutan RM10 juta terhadap wartawan Lalitha Kunaratnam dan peletakan jawatan Prof Edmund Terence Gomez daripada lembaga penasihat MACC.
Kes 1MDB dan Lain-lain: MACC di bawah Azam meneruskan siasatan kes rasuah besar seperti 1MDB, NFC, dan pengubahan wang haram melibatkan syarikat tersenarai. Namun, dakwaan bahawa MACC digunakan untuk sasaran politik, terutamanya lawan Anwar Ibrahim, termasuk tiga bekas Perdana Menteri.
Kontroversi 'Corporate Mafia': Dakwaan MACC bekerjasama dengan kumpulan Chin untuk pengambilalihan syarikat, termasuk kes pistol, penculikan, dan ancaman. MACC menafikan, tetapi ada tuntutan siasatan bebas.
Kontroversi Terkini (2026): Selain Velocity, Azam didakwa pegang saham AwanBiru Technology bernilai RM300 juta, tapi beliau menafikan. Kabinet telah lantik jawatankuasa khas untuk siasat.
Apa kaitan dengan Farhash Wafa Salvador?
Kaitan antara mereka muncul melalui Velocity Capital, yang membeli 6.49% pegangan dalam MMAG Holdings Berhad pada Mac 2025. Kemudian, Farhash membeli 20.16% saham MMAG dan dilantik sebagai Pengerusi. Farhash menjual sahamnya pada Disember 2025.
Farhash menafikan sebarang hubungan perniagaan dengan Azam, menyatakan "tiada kena mengena" dengannya.
Kes SPRM/MACC di Bawah Kepimpinan Azam Baki
Sejak Azam Baki dilantik sebagai Ketua Pesuruhjaya SPRM/MACC pada Mac 2020, agensi ini telah mengendalikan pelbagai kes rasuah berprofil tinggi, termasuk siasatan lanjutan daripada kes lama dan kes baru yang melibatkan tokoh politik, korporat, dan pegawai awam. Selain kes-kes yang telah disebutkan sebelum ini seperti 1MDB, NFC, dan kontroversi korporat melibatkan Victor Chin serta Velocity Capital:
Kes Lanjutan 1MDB (2020–2026): Di bawah Azam, MACC meneruskan siasatan skandal 1MDB yang bermula sebelum beliau, termasuk pendakwaan tambahan. Contohnya, pada 2023, bekas Perdana Menteri Najib Razak dan bekas CEO 1MDB Arul Kanda dibebaskan daripada tuduhan salah guna kuasa berkaitan audit 1MDB, walaupun hakim mengesahkan ada kes untuk dijawab. MACC juga mengambil alih aset bernilai berbilion ringgit, termasuk rampasan barang kemewahan seperti 1,400 kalung, 567 beg tangan, dan 423 jam tangan bernilai RM1.1 bilion (US$273 juta) daripada Najib. Pada 2025, siasatan dilanjutkan ke syarikat berkaitan seperti SRC International, dengan tuntutan sivil untuk pulih dana. Azam menekankan kerjasama antarabangsa dengan agensi seperti FBI AS untuk jejak dana hilang. (sumber Wikipedia).
Kes Sabah State Water Department (Lanjutan sejak 2016): Walaupun siasatan bermula sebelum 2020, MACC di bawah Azam menguatkuasakan tindakan lanjut, termasuk rampasan wang tunai RM114.5 juta pada 2016 (rekod terbesar ketika itu). Pada 2021–2023, lebih 10 individu didakwa, termasuk bekas pengarah jabatan dan kontraktor, atas tuduhan rasuah melibatkan projek air bernilai RM3.3 bilion. Azam mengumumkan penambahbaikan siasatan melalui teknologi forensik, membawa kepada hukuman penjara bagi beberapa tertuduh pada 2024. (Sumber Wikipedia).
Kes Tun Daim Zainuddin dan Keluarga (2024): Pada Januari 2024, MACC mendakwa bekas Menteri Kewangan Tun Daim Zainuddin atas kegagalan mengisytiharkan 71 aset, termasuk satu akaun bank, tujuh kenderaan mewah, 38 syarikat, dan 25 hartanah. Isterinya, Toh Puan Na’imah Abdul Khalid, juga didakwa atas kegagalan mengisytiharkan aset seperti Menara Ilham dan hartanah di Kuala Lumpur serta Pulau Pinang. Ini sebahagian daripada siasatan lebih luas ke atas "big fish" politik lama, dengan rampasan aset bernilai ratusan juta ringgit.
Kes Anak-anak Tun Dr Mahathir Mohamad (2024): Pada Januari 2024, MACC mengeluarkan notis kepada Tan Sri Mokhzani Mahathir dan Mirzan Mahathir untuk mengisytiharkan aset dalam dan luar negara. Ini berkaitan siasatan rasuah dan pengubahan wang haram yang disyaki melibatkan keluarga Mahathir. Azam menyatakan ini adalah sebahagian daripada usaha membersihkan warisan rasuah daripada era sebelumnya, walaupun dituduh sebagai sasaran politik.
Kes Projek Pembangunan Selangor (2024): Pada Oktober 2024, MACC mengumumkan siasatan ke atas 20 projek pembangunan yang dimulakan oleh kerajaan negeri Selangor, disyaki melibatkan rasuah dan salah guna dana awam. Ini termasuk projek infrastruktur bernilai berbilion ringgit, dengan tangkapan awal pegawai negeri dan kontraktor. Azam menekankan fokus pada "kebocoran" dalam projek kerajaan.
Kes Ismail Sabri Yaakob (2025): Pada Mac 2025, bekas Perdana Menteri Ismail Sabri Yaakob dinamakan sebagai suspek dalam siasatan rasuah melibatkan RM700 juta (US$160 juta) dana kerajaan di bawah kempen "Keluarga Malaysia". MACC menyiasat salah guna dana promosi, dengan bukti termasuk kontrak tidak telus. Ini sebahagian daripada siasatan ke atas bekas pemimpin, termasuk tiga bekas Perdana Menteri.
Kes Penyalahgunaan Dana Awam (2026): Pada Februari 2026, MACC menangkap lima individu dalam tiga kes berasingan melibatkan rasuah dan salah guna dana sebanyak RM1.42 juta. Ini termasuk dua pegawai kanan agensi kerajaan (termasuk pengarah jeneral) di Putrajaya atas salah guna RM900,000 dana jabatan; dan pengarah NGO atas salah guna RM500,000 derma awam antara 2022–2025. Azam mengesahkan tangkapan ini disiasat di bawah Seksyen 18 dan 23 Akta MACC 2009, dengan kemungkinan tangkapan lanjut.
Kes Pengubahan Wang Haram RM500 Juta (Lanjutan 2021–2026): Siasatan ke atas pengubahan wang haram melalui syarikat tersenarai Bursa Malaysia, melibatkan ahli perniagaan seperti Victor Chin. Kes ini diselesaikan tanpa pendakwaan pada 2021, dengan sebahagian dana dirampas dikembalikan, tetapi dikaitkan dengan dakwaan konflik kepentingan Azam. Pada 2026, Bloomberg mendedahkan lanjutan dakwaan ini sebagai sebahagian daripada skandal "corporate mafia".
Daripada contoh-contoh kes SPRM/MACC yang telah disenaraikan sebelum ini di bawah kepimpinan Azam Baki (sejak Mac 2020), memang ada pandangan dan kritikan daripada pelbagai pihak bahawa siasatan-siasatan tersebut kelihatan seperti pemilihan sasaran (selective prosecution) yang menyasarkan tokoh-tokoh yang dianggap sebagai musuh atau lawan politik Perdana Menteri Anwar Ibrahim. Ini termasuk bekas pemimpin dan sekutu mereka daripada era sebelum kerajaan Madani, seperti daripada Barisan Nasional (BN), Perikatan Nasional (PN), atau parti lawan seperti Bersatu dan PAS.
Walau bagaimanapun, Anwar dan Azam menafikan dakwaan ini, dengan Anwar menegaskan bahawa kerajaannya komited terhadap usaha anti-rasuah tanpa mengira afiliasi politik, dan siasatan adalah berdasarkan bukti.
Secara keseluruhan, laporan Bloomberg pada 2024–2026 mendedahkan bahawa MACC di bawah Azam telah membuka siasatan ke atas sekurang-kurangnya tiga bekas Perdana Menteri (Mahathir, Muhyiddin, Ismail Sabri) dan sekutu mereka, yang semuanya lawan Anwar. Ini membawa kepada tuduhan "political persecution" daripada pihak oposisi dan NGO, dengan tuntutan seperti daripada Bersih dan C4 agar Azam dipecat atau disiasat bebas. Azam dilanjutkan tempoh jawatan pada 2025, dan Anwar memuji beliau sebagai "berani", yang dilihat sebagai bukti loyalty.
Anwar Ibrahim menafikan sebarang campur tangan, menyatakan bahawa dakwaan ini timbul kerana sistem lama yang diwarisi, dan kerajaannya fokus pada reformasi anti-rasuah. Azam pula menyatakan siasatan adalah berdasarkan aduan dan bukti, bukan politik. Namun, kontroversi Azam sendiri (seperti pegangan saham Velocity Capital dan dakwaan "corporate mafia" dengan Victor Chin) mengurangkan kredibiliti MACC, dengan laporan Bloomberg pada Februari 2026 mendedahkan bahawa pegawai MACC didakwa menjual perkhidmatan untuk menyasar syarikat, yang boleh dikaitkan dengan agenda politik.
***Maklumat yang dikongsi dalam perbualan ini adalah berdasarkan laporan media terbuka, artikel berita, kenyataan rasmi, dan sumber awam yang tersedia sehingga tarikh semasa (Februari 2026). Ia termasuk dakwaan, tuduhan, dan pandangan daripada pelbagai pihak, termasuk laporan Bloomberg, media tempatan Malaysia, serta kenyataan daripada individu dan agensi yang terlibat. Bukan merupakan nasihat undang-undang, kewangan, atau politik.
No comments:
Post a Comment